2821 Sayılı Sendikalar Kanunu'nun 60. maddesine uygun olarak çıkarılan İşkolları Tüzüğü'ne göre 19 sıra numaralı işkolu.
"Demiryolu taşımacılığı"başlığı altında yer alan işkolunun kapsamı, demiryolları ve bağlı işyerlerinde görülen her türlü iştir. (Demiryolu bakım, onarım ve yenileme işleri ile yataklı ve yemekli vagonlarda yapılan işler dahil.)
1963'te yürürlüğe giren 274 sayılı Sendikalar Kanunu'nun ilgili maddesi uyarınca çıkarılan 1 Ağustos 1964 tarihli İşkolları Yönetmeliği'nde 25. sırada yer alan işkolu, daha sonra yapılan bir değişiklikle 24 sıra numaralı işkolu oldu. Bu dönemde işkolunun kapsamı konusunda çeşitli sorunlarla karşılaşıldı. Sorunlardan biri ardiye ve antrepoculuk işkolu ile demiryolu taşımacılığı işkolunun kapsamının kısmen çakışmasından kaynaklanmaktaydı. Liman, istasyon ve iskelelerde yapılan yükleme ve boşaltma, ambarlama ve depolama işlerinin, o tarihte 28 sıra numaralı ardiye ve antrepoculuk işkolu kapsamında belirlenmesini hatalı bulan TÜRK-İŞ'e bağlı DYF-İŞ (Türkiye Demiryolları İşçi Sendikaları Federasyonu), bu konuda itiraz davası açtı. Bu tarihte ardiye ve antrepoculuk işkolunda örgütlü olan Likat-İş ile DYF-İŞ Federasyonu ve Toprak Mahsulleri Ofisi'nden örgütlü TOMİS arasında yıllarca sürecek bir mücadele başladı. Danıştay'ın TCDD bünyesindeki limanlarda yapılan işlerin demiryolu taşımacılığı işkolu içinde sayılması gerektiği yönündeki kararına rağmen, Çalışma Bakanlığı bu kararı dikkate almadı. Ancak daha sonraki bir tarihte İşkolları Yönetmeliği'nde 1970'te yapılan bir değişiklikle, ardiye ve antrepoculuk işkolu kapsamına "demiryolu taşımacılığına ait yükleme, boşaltma, ambarlama ve depolama işleri hariç" hükmünün eklenmesiyle bu sorun çözüldü.
Kapsam yönünden bir başka sorun, İşkolları Yönetmeliği'nin 1972 yılında bir ek yönetmelikle değiştirilmesiyle birlikte ortaya çıktı. Bu değişiklikten önce 18 sıra numaralı işkolu olan "yapı" ile 19 sıra numaralı işkolu olan "yol" işkolları, "inşaat" adı altında birleştirildi. Bu birleşme sırasında demiryolu yapımı, bakımı, onarımı konusunda önemli bir nokta gözden kaçırıldı. Böylece demiryolu yapımı, bakımı ve onarımı inşaat işkolu kapsamı içinde yer aldı.
Bu nedenle DYF-İŞ, Yönetmelik değişikliğini bu şekilde yapan Çalışma Bakanlığı aleyhine Danıştay'da dava açtı. Danıştay 8. Dairesi, Aralık 1983'te, "Sözü edilen 18 sıra numaralı yapı işkolunda bakım ve onarımdan, 19 sıra numaralı yol işkolunda da demiryolu yapımından bahsedilmediği için, değişiklikten önce, Devlet Demiryolları'nca yapılan demiryolu yapım, bakım ve onarım işlerinin 24 sıra numaralı demiryolu taşımacılığı işkoluna girdiği şüphesizdir." diyerek, "Ek yönetmeliğin 1. maddesinde hükme bağlanan 18 sıra numaralı inşaat işkolundaki demiryolu yapım, bakım ve onarım ve benzeri işler kısmının iptaline" oybirliğiyle karar verdi. İşkolları Yönetmeliği'nin 24 sıra numaralı işkolu olan demiryolu taşımacılığının kapsamı ise "demiryolları ve bağlı işyerlerinde görülen her türlü işler" şeklindeydi.
Ayrıca Danıştay 8. Dairesi'nin 10 Mart 1967 tarihli bir kararına dayanan Çalışma Bakanlığı'nın 19 Ekim 1972 günlü bir genelgesi ile TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü'nce doğrudan doğruya yürütülen her türlü iş bu işkolu kapsamında sayıldı.
Temmuz 1983'te 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden sonra çıkarılan İşkolları Tüzüğü'nde demiryolu taşımacılığı 19 sıra numaralı işkolu olarak belirlendi. Buna göre daha net düzenlenen işkolunun kapsamı, "Demiryolları ve bağlı işyerlerinde görülen her türlü işler (demiryolu bakım, onarım ve yenileme işleri ile yataklı ve yemekli vagonlarda yapılan işler dahil)" şeklinde oldu. Ancak bir önceki İşkolları Yönetmeliği döneminde, inşaat işkolu ile demiryolu taşımacılığı işkollarının kapsamının kısmen çakışması sorunu, yeni İşkolları Tüzüğü'nde de devam etti. Uygulamada sorun yaratmamakla birlikte, "demiryolu yapımı, bakımı, onarımı ve benzeri işler" ifadesi inşaat işkolu kapsamında da yer almaktadır.
1983'te yeni İşkolları Tüzüğü yürürlüğe girinceye kadar ulaştırma sektöründe aynı sendika içinde örgütlenmek olanaklıydı. İşkolları Yönetmeliği'nin 5. maddesi, 23, 24, 25 ve 26 sıra numaralı işkollarını birbirleriyle ilgili işkolları olarak belirlemekte ve 6. maddede ise "birbirleriyle ilgili işkollarındaki işyerlerinde çalışan işçiler aynı sendikada birleşebilir" hükmünü getirmekteydi. Buna göre, 23 numaralı kara taşımacılığı, 24 numaralı demiryolu taşımacılığı, 25 numaralı deniz taşımacılığı ve 26 numaralı hava taşımacılığı işkollarında çalışan işçilerin aynı sendika içinde biraraya gelmesine olanak tanınıyordu. Yalnız bu, pratikte uygulanamadı. Bu dört işkolunda ayrı sendikalar varlıklarını sürdürdü ve ilgili bulundukları işkollarında örgütlendiler.
İşkolları Tüzüğü'nde ise, ulaştırma sektörünü oluşturan bu dört alandaki taşımacılık işleri yine dört ayrı işkolu olarak tanımlandı. Ancak bu kez dört işkolunun aynı sendika içinde örgütlenebilmesi olanağı tanınmadı. Bugün, 18 numaralı kara taşımacılığı, 19 numaralı demiryolu taşımacılığı, 20 numaralı deniz taşımacılığı ve 21 numaralı hava taşımacılığı işkollarında çalışan işçiler ayrı sendikalarda örgütlenmek zorundadır. Böylece, 1983 öncsinde yönetmelik gereği gerçekleştirilebilecek olan, ancak sendikaların çeşitli nedenlerle tercih etmediği ortak örgütlenme olanağı İşkolları Tüzüğü ile tümüyle ortadan kalkmıştır.
2822 sayılı Yasaya göre, işkolunun şehir içi demiryolu yolcu taşımacılığı işlerinde grev yasağı vardır.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |









